تحلیل وضعیت زنجیره کلر در صنعت پتروشیمی ایران و بررسی مسیرهای توسعه آن
دوره 9، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 51-63
سیاوش معینی، محمد فخرالاسلام
چکیده موضوع تحقیق: کلر و مشتقات آن به دلیل برخورداری از خواص ویژه، برای تولید طیف وسیعی از مواد در صنایع شیمیایی، پلیمری، کشاورزی، دارویی و بهداشتی استفاده میشوند؛ طوری که بیش از نیمی از محصولات بازاریابیشده در جهان به طور مستقیم یا غیرمستقیم با صنعت کلر در ارتباط هستند. با توجه به اهمیت این مواد، این پژوهش با هدف تحلیل وضعیت زنجیره کلر در صنعت پتروشیمی ایران و شناسایی نقاط قوت، ضعف و فرصتهای قابلسرمایهگذاری در این زمینه انجام شده است.
روش تحقیق: برای بررسی وضعیت تولید داخلی مواد کلردار، میزان ظرفیتهای اسمی و واقعی تولید شرکتهای پتروشیمی با استناد به آمار رسمی شرکت ملی صنایع پتروشیمی جمعآوری و تحلیل شد. با استفاده از آمار و اطلاعات جمعآوریشده، کاهش نرخ عملیاتی شرکتهای پتروشیمی تحلیل شد. همچنین، با استفاده از موازنه جرم بلوکی واحدهای فرایندی، سهم کاربردهای نهایی از میزان مصرف کلر در ایران تعیین و تحلیل شد. برای شناسایی فرصتهای سرمایهگذاری موجود در زنجیره کلر، دادههای تجاری مواد کلردار بر اساس مستندات گمرک جمعآوری و تحلیل شد تا موادی که حجم یا ارزش وارداتی قابلتوجهی نسبت به سایر مواد دارند، شناسایی و معرفی شوند.
نتایج اصلی: نتایج نشان دادند که عمده کلر ایران در راستای تولید اتیلندیکلرید/پلیوینیلکلرید مصرف شده و سهم این کاربرد از میزان مصرف کلر در صنعت پتروشیمی بالغ بر 91 درصد است. از طرفی، هزینهبربودن تعویض واحدهای کلرآلکالی جیوهای با فناوری غشایی که محیطزیستیتر است و ناتوانی در تأمین خوراک، به ترتیب به عنوان دلایل اصلی کاهش ظرفیت عملیاتی تولید کلر و پلیوینیلکلرید در کشور شناسایی شدند. با استفاده از آمار تجاری، مواد متیلنکلرید، کولینکلرید پودری، پلیوینیلکلرید تعلیقی و امولسیونی، نئوپرن و اپیکلروهیدرین به عنوان مواد با حجم و ارزش وارداتی بالا شناسایی شدند که بررسی طرح تولید آنها حائز اهمیت است.
